سائنا

20 . . . واقعیت بلند

saaena — Mon, 30 Jun 2008 23:31:18 GMT

من بارها و بارها

اون ساحل رو

خواب دیده ام

19 . . . زنده‌باد فرشته زندگی

saaena — Wed, 04 Jun 2008 02:23:18 GMT

سر-نوشت ۱
نه، این یک یادداشت فلسفی یا عرفانی نیست. اما می‌تواند دید ما را نسبت به بعضی چیزها، اگر حوصله داشته باشیم، وسیع‌تر کند.

سر-نوشت ۲
از دو جنبه در این روزها حسابی به زمین ایمان آورده‌ام. و دچارش شده‌ام.. یکی آنچه در دل دارد. دیگری آنچه در سر می‌پروراند..

18 . . . تمام و کمال!

saaena — Sat, 24 May 2008 22:36:18 GMT

واقعن ما چی هستیم؟ موجودی کوچیک، ضعیف و ناچیز که تو بیشتر نقاط این کره خاکی، مزاحم‌ترین موجود زنده‌ای هستیم که طبیعت به خودش دیده. و در برابر این همه عظمت، زیبایی، هماهنگی و در‌هم‌تنیدگی عالم در نهایت غفلت به‌سر می‌بریم.

اسیر چه چیزایی می‌شیم؟ چه دغدغه‌هایی تو خونه دل و فکر و ذهنمون لونه کرده و خودمون رو گرفتار چه نیازایی کردیم که این همه تو خواب و ندانستگی و فراموشی و بی‌خبری سیر می‌کنیم؟

بین ما و دنیای واقعی که ما رو احاطه کرده، نه اون دنیای واهی و خودساخته که هر کسی توش چنگ می‌زنه، میلیارها سال نوری فاصله‌اس و ما هنوز به خوشی‌های کوچیکمون، به عادت‌های روزمره‌مون، به توهمات و تصورات واهی‌مون و از همه مهم‌تر قید و بند‌های خودساخته‌مون دل خوشیم. درست مثل اون روستایی که اسبی داشت و پسری و ....

کافیه گاهی وقتا کمی اون‌طرف‌تر رو هم نگاه کنیم. سرمون رو از برف غفلت و فراموشی بیرون بیاریم و نگاه کنیم. "نگاه"........

مثلا به اونجا که میلیاردها میلیارد جرم آسمونی، که هر کدوم دنیایی از عظمت و شکوه هستن، با بی‌شمار قانون حاکم بر اون‌ها که هنوز برای ما ناشناخته‌اس، با هم عشق‌بازی می‌کنن. در هم کوبیده می‌شن، به هم پیچیده ‌می‌شن و با هم تنیده می‌شن تا یه برخورد "ساده" تو این عالم بی انتها رخ بده. یه تلاقی ساده. یه رودررو شدن ساده. و یه در آغوش کشیدن و در آغوش کشیده شدن ساده. ولی تمام و کمال. و با همه وجود و هستی! کهکشان‌ها یا با هم روبرو نمی‌شن یا اگر هم میشن درست و حسابی این‌کار رو میکنن.

مخاطب همه این‌ حرف‌ها خودم بودم. ولی از حیرت این هستی بی‌انتها بهترین کاری که میشه کرد سکوته و لحظه‌ای مکث و توقف و فشار دادن دکمه pause زندگی و کمی به فکر فرو رفتن.
سخن کوتاه. ادامه رو ببینید.

17 . . . با پاي از ره مانده در اين دشت تبدار

saaena — Sat, 24 May 2008 17:04:18 GMT

بعد از آن مجال تنهایی، امروز که چرخی در سایت‌ها می‌زدم دوباره حس روزمرگی و عادت‌زدگی داشت برام تداعی می‌شد که مرا مگذار و مگذر حمیدرضا نوربخش از آلبوم جدیدش، حسی تازه در من زنده کرد؛

در یادداشتی از صاحب ملکوت که خواندن وبلاگش یکی از بهترین غنیمت‌هایی است که این وب آشفته و پرهیاهو برایم به ارمغان آورده‌است، متن غزل را بخوانید و با طربستانش هم‌نوا شوید.

16 . . . قله‌ها

saaena — Sat, 24 May 2008 00:06:18 GMT

دم به دم

لحظه‌ها

می‌کند صدا

تا کرانه‌ها

می برد مرا

تا ستیغ کوه

دشت لاله‌ها

آفتاب، سرزده به آسمان بی‌انتها

با نوای بلبلان

می‌شوم رها ازین مکان زمان

با صدای چوپان

می‌شوم جدا ز خانمان

می‌روم در مسیر کوه

می‌دهد رود آن رهنما ندا

قطره قطره آب از

چشمه زلال

می‌بخشد روح خسته ام جلا

می‌بوید سبزی چمن

می‌جوشد چشمه سخن

می روید در دلم سمن

می کند پاره های جسم و روح انجمن

می‌کشاندم به سوی قله‌ها

می‌رهاندم ازین بهانه‌ها

می‌برد مرا

رو به بالا

آنجا، تا انتها

خدا

لاریجان، خرداد ۸۷

15 . . . داستانی، راهی، بی‌راهه‌ای

saaena — Mon, 19 May 2008 19:51:18 GMT

پرواز اعتماد را با یکدیگر تجربه کنیم

و گرنه می‌شکنیم بال‌های دوستی‌مان را

در سکوت با یکدیگر پیوند داشتن،

هم‌دلی صادقانه،

وفاداری ریشه‌دار،

اعتماد کن .

از تنهایی مگریز،

به تنهایی مگریز،

گه‌گاهی آن را بجوی و تحمل کن

و به آرامش خاطر مجالی ده .

یکدیگر را می‌آزاریم بی‌آنکه بخواهیم،

شاید بهتر آن باشد که

دست‌به‌دست هم دهیم،

بی سخنی،

دستی که گشاده است،

می‌برد،

می‌آورد،

رهنمونت می‌شود به

خانه‌ای که نور دل‌چسبش گرمی‌بخش است .

این همه پیچ
این همه گذر
این همه چراغ
این همه علامت
و همچنان استواری به وفادار ماندن به راهم
خودم
هدفم
و به تو!
وفایی که مرا و تو را به سوی هدف راه می نماید

به تو نگاه می‌کنم و می دانم
تو تنها نیازمند یک نگاهی تا به تو دل دهد
آسوده خاطرت کند
بگشایدت تا به‌درآیی
من پا پس می کشم
و در نیم گشوده به‌روی تو بسته می شود
.
.
.
پیش از آنکه به تنهایی خود پناه برم
از دیگران شکوه آواز می کنم
فریاد می‌کشم که ترکم گفتند!
چرا از خود نمی پرسم:
کسی را دارم
که احساسم را
اندیشه و رویایم را
زندگی ام را با او قسمت کنم؟
آغاز جدا سری شاید از دیگران نبود!

14 . . . Eppur si Mouve

saaena — Sat, 17 May 2008 20:50:18 GMT

"ویلیام بارت درد جاودانگی را «تغزل فلسفی شگرف» نامیده است. زبان فلسفه زبانی است غامض، آکنده از اصطلاحات فنی و دیریاب. اما پای تغزل که به میان می‌آید، شور و سرود و سرمستی سر بر می‌آورد. اونامونو برای جلوه‌گر ساختن این تغزل شگرف از واژگانی استفاده کرده است که همچون باران و شکوفه‌های بهاران پر از طراوت است. درد جاودانگی در اصل مبحث غامض فلسفی است، ولی این مبحث غامض با همت‌طلبی از شکسپیر و دانته و میلتون و مولفان عهد جدید و در آمیختن قول و غزل آن‌ها با درد اشتیاقی که از سینه‌ی شرحه شرحه از فراق برمی‌خیزد، به یکی از شاعرانه‌ترین و شکوه‌مندترین نوشته‌های زمان ما تبدیل شده‌است. بهاءالدین خرمشاهی هم به مدد دانش و بینش و قریحه‌ی سرشار و با همت‌طلبی از عطار و مولانا و خیام و سعدی و حافظ موفق شده است این «تغزل فلسفی شگرف» را در زبان فارسی بازآفرینی کند."

این‌ها توصیف صالح حسینی از درد جاودانگی (یا سرشت سوگناک زندگی که گویا عنوان صحیح‌تر کتاب است) اثر جاودان میگل د اونامونو (Miguel de Unamuno) اندیشمند اسپانیایی است. بهاءالدین خرمشاهی که این کتاب نخستین بار در سال 1370 به قلم توانمند و قریحه سرشارش به فارسی برگردانده شده در یادداشت چاپ چهارم کتاب می‌نویسد: "همان‌قدر که حافظ و مولوی در ایران شهرت یافته‌اند در اسپانیا نیز اونامونو این‌چنین است. در این کتاب حدود 2000 جمله و عبارت ژرف و شگرف نقل شده که به قول حافظ بنیاد هستی آدم را زیر و رو می کند..."

درد جاودانگی را زمانی شروع به خواندن کردم که تشنگی روحم را هیچ اثر دیگری سیراب نمی کرد. حس و حال کتاب خواندن من گاهی می شود مثل آن موقع‌هایی که نا خودآگاه به سمت مواد غذایی که جسمت نبودش را حس می‌کند کشیده می شوی. مثل میوه ای خوراک خامی. و درد جاودانگی تنها اثری بود که ماه‌ها روح خسته و تشنه و سرگردان مرا سیراب می کرد. گرچه کار سختی است توصیه کتاب، اما این درد چیزی است که تجربه‌اش را به هر اهل کتابی توصیه می‌کنم. هر کسی که می‌خواهد روح مجروحش را ناب‌ترین سخنان هزاران ساله حکما و عرفا بشوید و می طلبد تا از سرچشمه خود را سیراب کند.

فهرست کتاب شامل عناوین زیر است:

انسانی که گوشت و خون دارد
نخستین منزل
عطش جاودانگی
ماهیت کاتولیسیزم
بی‌چارگی عقل
ژرفای بی‌پایان
عشف، رنج، شفقت و تشخص یافتن
از خدا تا به خدا
ایمان، امید و خیرخواهی
دیانت، اساطیر عالم بالا
شالوده‌ی عمل
دن کیشوت در تراژدی
چالشگری اونامونو با مرگ

فرازهایی از حکمت‌های روح بخش و جانگداز این کتاب را در این یادداشت که کمترین کاری است که می‌توانم برای ادی دینم به جاودانگی اثرش انجام دهم گل‌چین کرده ام؛ برای دوستانی که فرصت خواندنش را نداشته‌اند تا شاید انگیزه و وسوسه ای شود برای جرعه‌جرعه نوشیدنش.

- ممکن است بگویند: "بهتر است که در پی دانستن چیزهایی که ندانستنی است نباشی" ولی آیا مگر می توانم؟ تنیسون در شعر زیبای حکیم باستان چنین سروده است:

آه فرزندم

تو توانایی نداری از پی اثبات آن چیزی که بی نام است

ناتوانی همچنین در چند و چون گردش هستی

همچنین گر مدعی باشی بشر جسمانی محض است

یا روحانی صرف است.

یا که خود ترکیبی از هم جسم هم روح است

همچنین اثبات نتوانی که تو بی‌مرگ و جاویدی

یا که میرایی و ناجاوید، آری کس نمی داند

چه بسا این من که اینک با تو گرم گفت و گو هستم

خود تو باشم کاینچنین با خویشتن سرگرم نجوایی

آنچه می‌ارزد به اثبات، ای دریغا نیست هرگز قابل اثبات

همچنین هم قابل انکار: حاصل فرزانگی در چیست؟

کاوش روشن ترین گوش و کنار شک

جستن ایمانی آن‌هم هم‌جوار شک

-بی اعتباری جهان گذران و عشق، دو نوای اصیل و دلنشین از شعری راستین است. و ممکن نیست یکی از این دو نوا، بی اهتزاز آن دیگری، بلند شود. احساس بی اعتباری جهان گذران، شعله عشق را در دل ما می‌افروزد، و فقط عشق است که بر این بی اعتبار گذران غلبه می کند؛ که زندگی را از نو سرشار می‌کند و به آن ابدیت می بخشد. لااقل اگر چنین بودی ندارد چنین نمودی دارد. و عشق، بویژه وقتی که با تقدیر در می‌افتد، ما را از شدت احساس این بی‌اعتباری جهان ظاهر، می فرساید...

- هر کسی که رنج می کشد زندگی می کند و هر که در رنج می‌زید حتی اگر بر سر در منزل‌گاهش نوشته باشند "از همه امیدهایت دست بشوی" عشق می ورزد و امید می پرورد. زیستن با درد بهتر است تا نزیستن و آرامش داشتن.

- شور عظیمی که در ما هست یکی همین بی‌تابی است که می‌کوشیم، اگر ممکن باشد، نام و یادمان را از هجوم فراموشی حفظ کنیم. از این شور و بی‌تابی است که رشک زاده می شود که به گفته داستان تورات باعث جنایتی شد که تاریخ بشر را آغاز کرد: قتل هابیل به دست برادرش قابیل. نزاع آن دو بر سر نان نبود. بر سر بقای نامشان در خدا، در خاطره خدایی بود.
رشک هزاران بار موحش‌تر از گرسنگی است، زیرا گرسنگی روح است. اگر مشکل مادی زندگی، مشکل نان، ناگهان حل می‌شد، زمین جهنمی می‌شد دست‌خوش تنازع بقای نام.

- مگر ما میتوانیم یکسره دل به کاروبار دنیا بسپاریم و راز بیکرانه جهان را فراموش کنیم؟ آیا اگر بدانیم که زمانی خواهد آمد که دیگر هستی بیکرانه در آیینه آگاهی انسانی منعکس نخواهد شد، می‌توانیم طبق توصیه لوکرسیوس بر همه چیز و بر بیکرانه این هستی، با طمانینه روح تامل کنیم؟

قابیل در یکی از منظومه های بایرون به همین عنوان از ابلیس، مقتدای همه خردمندان، می پرسد: "آیا تو شادکامی؟" و ابلیس پاسخ می‌دهد: "ما تواناییم؟"
قابیل دوباره می پرسد:‌"آیا تو شادکامی؟" و خردمند کبیر می گوید: "نه؛ آیا خودت هستی؟"
و در جای دیگر همین ابلیس به عاده، خواهر و همسر قابیل می‌گوید: "از عشق یا دانایی یکی را برگزین، زیرا راه دیگری نداری"
و در همین شعر شگرف، وقتی که قابیل می گوید که درخت معرفت خیر و شر، درختی دروغگو بوده‌ است زیرا "ما هیچ چیز نمی دانیم، ولی به ما وعده داده بود که اگر به قیمت مرگمان هم باشد به ما دانایی ببخشد" شیطان در جوابش می‌گوید: "شاید مرگ به والاترین دانایی رهنمون شود". یعنی به نیستی

- دانایی گذراست، اما فرزانگی پایدار است

فرزانگی سینه‌یی دارد سنگین

که سرشار از تجربه‌های غمناک است

و آهسته به سوی آرامش و آهستگی گام بر می‌دارد

- قابیل: به من بیاموز شاد یا غمگین چگونه در انتظار جاودانگی باشم

شیطان: تو خود پیش از دیدار من دانسته بودی

قابیل: چگونه؟

شیطان: با رنج کشیدن

(بایرون: قابیل؛ پرده دوم، صحنه اول )

13 . . . الهام

saaena — Wed, 14 May 2008 14:48:18 GMT

آدمی با مرامش است كه می‌زيد

و به همان است كه ارزش می‌يابد

12 . . . بخر آن ساز طرب را

saaena — Fri, 28 Mar 2008 15:31:18 GMT

به کجا می روی ای تازه تر از صبح بهاران

باش تا با تو

بهار آید و صبح آید و باران

به لب چشمه نشستیم

که گل چهره بشوئیم

چشمه در چشم تو پر شد و تمام شد که بگوئیم

باش تا با تو

شراب آید و شهد آید و شادی

شهد الله که در شهر به گیتی تو گشادی ||

هله اندوه سر آمد بخر آن ساز طرب را

هله خورشید برآمد بشکن طالع شب را

دگران باده چه نوشند نه ملولم نه خمارم

دگران خرقه چه پوشند نه خزانم که بهارم

11 . . . اسارت آزادی

saaena — Sun, 10 Jun 2007 15:29:18 GMT

“زمانی روستائی فقيری بود که از مال دنيا فقط دو چيز ارزشمند داشت. پسری شانزده ساله و اسبی خاکستری و زيبا. مرد روستائی اين دو را بيش از هر چيز در دنيا دوست داشت. روزی اسبش ناپديد شد. مرد روستائی دچار غم و ناراحتی بسيار شد. هيچ کس نمی توانست او را تسلی بدهد تا آنکه سه روز بعد اسبش مراجعت کرد، همراه با يک اسب نر سياه و زيبای عربی. مرد که از مشاهده اسب بيش از اندازه خوشنود شده بود، او را بغل گرفت و اسب نر را زين کرد.

پسرش با شوق از پدر خواست به او اجازه دهد که اسب وحشی را سوار شود. چون پدر نمی توانست به هيچ وجه به خواهش پسر جواب منفی بدهد با درخواست او موافقت کرد. يک ساعت بعد به او خبر رسيد که پسرش از اسب به زير افتاده و به شدت مجروح شده. پسر را با حالتی زار در حالی که دو جای پايش شکسته بود، خونين و مجروح به خانه آوردند. با مشاهده پسر، شادی پدر مجددا مبدل به غم و اندوه شد.
او در مقابل کلبه اش نشست و به گريه و زاری پرداخت.

در همين زمان گروهی از سربازان پادشاه از آنجا عبور می کردند. جنگ نزديک بود و ارتشيان آمده بودند تا سربازانی را از دهکده جمع آوری کنند. آنها با بی رحمی هر که را به سن قانونی رسيده بود می گرفتند، ولی وقتی به در خانه روستائی رسيدند و پسرش را مجروح ديدند از بردن او منصرف شدند. اشک های پدر دوباره مبدل به شادی شد و به درگاه خداوند از صميم قلب تشکر کرد و از اينکه اين بلا مانع بلای بزرگتری شده بود خداوند را سپاس گفت.“ (زندگی بی قيد و شرط، دکتر چوپرا)

نکته قابل توجه در مورد اين افسانه چيست؟ که هيچ وقت بلای بزرگی نصيب ما نمی شود و هميشه خوبی های بزرگتری در پس بلاهای ظاهری وجود دارد؟ اگر پاسخ مثبت باشد خوشحال می شويم؟ و آيا اين خوشحالی نشانه خودپسندی ما نيست؟ که رويدادها فقط زمانی بايد برای ما رخ دهند که حتما خوشی و خير و منافع بيشتری برای ما پديد آورند؟

اما نکته ظريف تری در اين داستان نهفته است و آن اينکه روند توالی غم و شادی پايانی ندارد. شادی ها و غم های پی در پی روستائی، همچنان ادامه دارد و در گرو سرنوشت اسب و پسر است.

در زندگی واقعی، ما بيش از دو چيز ارزشمند داريم که به آن ارج بگذاريم، ولی نتيجه يکسان است. تا زمانی که شادی ما بستگی به اشيائی دارد که «در بيرون» قرار دارند، ما اسير و زندانی آنها هستيم. در واقع ما آزادی خود را به آنها فروخته ايم.